„Słuchaj, mam przejściowe problemy, pożyczysz mi trochę gotówki? Oddam co do grosza, w ratach, obiecuję!”. Większość z nas słyszała to chociaż raz. Kiedy z taką prośbą przychodzi bliski znajomy lub członek rodziny, nasza czujność drastycznie spada. Chcemy pomóc, więc często pożyczamy pieniądze na tzw. „gębę”, wierząc, że przecież zaufanej osobie nie trzeba patrzeć na ręce.
Niestety, praktyka prawnicza bezlitośnie pokazuje, że powiedzenie „chcesz stracić przyjaciela, pożycz mu pieniądze” nie wzięło się znikąd. Brak formalności w takich sytuacjach to proszenie się o kłopoty.
Inspiracją do tego wpisu jest sytuacja, z którą niedawno się zetknąłem. Mężczyzna postanowił pomóc swojej znajomej, która pilnie potrzebowała zastrzyku gotówki. Ponieważ sam nie dysponował taką kwotą, poszedł do banku i wziął na ten cel kredyt konsumencki.
Ustalenia między nimi były proste: on daje jej pieniądze, a ona co miesiąc przelewa mu kwotę odpowiadającą racie jego kredytu. Pełne zaufanie. Na szczęście, w całej tej sytuacji zachowali chociaż tyle rozsądku, że prowadzili korespondencję na WhatsAppie, gdzie pożyczkobiorczyni potwierdzała te ustalenia.
Co poszło nie tak? Po kilku miesiącach znajoma przestała płacić. Unikała kontaktu, a raty w banku same się nie spłacały. Mężczyzna został z cudzym długiem.
Można by pomyśleć: „Przecież mają wiadomości na WhatsAppie, więc sprawa jest wygrana, niech idzie do sądu”. Owszem, wiadomości w komunikatorze to dowód na to, że do pożyczki w ogóle doszło. Ale to nie rozwiązuje największego problemu mojego znajomego.
Ponieważ umówili się na spłatę w ratach „na gębę” i nie spisali żadnej formalnej umowy, nie mają mechanizmu postawienia całej pożyczki w stan natychmiastowej wymagalności.
Co to oznacza w praktyce? Z punktu widzenia prawa, jeśli znajoma nie zapłaciła raty za marzec (np. 1000 zł), nasz bohater może pozwać ją tylko o ten 1000 zł, a nie o całe pożyczone 50 000 zł! Nie może nagle powiedzieć: „Skoro nie płacisz, to oddawaj od razu całość”. Aby odzyskać pełną kwotę, musiałby teoretycznie co miesiąc składać nowy pozew o kolejną niezapłaconą ratę, podczas gdy bank nieubłaganie egzekwuje od niego cały harmonogram spłat. To prawny i finansowy koszmar.
Nawet jeśli ufasz komuś bezgranicznie, traktuj pożyczanie pieniędzy jak transakcję biznesową. Dobrze sporządzony dokument chroni obie strony i paradoksalnie – chroni waszą relację, bo zasady gry są jasne od początku.
Jeśli decydujesz się na udzielenie pożyczki (nawet z własnych środków), zadbaj o te elementy:
Nie potrzebujecie do tego notariusza (choć przy dużych kwotach warto go rozważyć w kontekście dobrowolnego poddania się egzekucji). Wystarczy prosty dokument, w którym wskażecie: kto, komu, ile pożycza, na jakie konto pieniądze zostaną przelane i w jakich terminach mają zostać zwrócone. Dokument na papierze z podpisami to najtwardszy dowód, który ucina większość dyskusji w sądzie.
To absolutny fundament, którego zabrakło w opisanej historii. W umowie musi znaleźć się zapis określający skutki braku spłaty.
Przykład: „W przypadku opóźnienia w zapłacie dwóch kolejnych rat, Pożyczkodawca ma prawo wypowiedzieć umowę ze skutkiem natychmiastowym. W takiej sytuacji cała niespłacona kwota pożyczki staje się natychmiast wymagalna.”
Dzięki takiemu jednemu zdaniu, jeśli pożyczkobiorca przestaje płacić, możesz iść do sądu po całą kwotę, a nie rozbijać to na dziesiątki małych pozwów.
Jeśli pożyczasz większą kwotę, pomyśl o zabezpieczeniu. Często najprostszym i najskuteczniejszym rozwiązaniem jest poręczenie współmałżonka pożyczkobiorcy. Dlaczego to takie ważne? Jeśli pożyczkobiorca jest w ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej, a Ty nie masz zgody jego małżonka na zaciągnięcie tego długu, w przypadku problemów komornik będzie mógł prowadzić egzekucję tylko z majątku osobistego dłużnika (który może być pusty) i z jego wynagrodzenia za pracę. Majątek wspólny małżonków pozostanie poza Twoim zasięgiem. Podpis współmałżonka na umowie otwiera Ci drogę do całego ich majątku.
Pomaganie bliskim w trudnych chwilach to szlachetny gest, ale zaciąganie w tym celu własnych zobowiązań kredytowych to stąpanie po bardzo cienkim lodzie. Jeśli już decydujesz się na bycie „bankiem” dla swoich znajomych, zrób to profesjonalnie.
Kawałek papieru z podpisami, klauzula natychmiastowej wymagalności i zgoda współmałżonka to nie są fanaberie nieufnego człowieka. To podstawowe narzędzia, dzięki którym w razie problemów nie zostaniesz sam z cudzymi długami.
Jeśli masz wątpliwości, jak przygotować bezpieczną umowę pożyczki, która ochroni Twoje interesy – odezwij się do nas. Pomożemy Ci zabezpieczyć Twoje pieniądze.
O autorze
